معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
797
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
مقرون به بصيرت نباشد ، آن محض غرور باشد قال رسول اللّه ( ص ) « العلماء امناء الرّسل على عباد اللّه من حيث انّهم يحفظون ما يدعونهم اليه » و متابعان آن حضرت عبارت از صحابه كرام و تابعين عظامند كه آراسته اين طريقت بودند و معدن علوم شريعت و نجوم آسمان ملت و سابقان كه همه خلق را به خداى تعالى مىخواندند به حجّت روشن و يقين بىگمان و دين راست و شناخت درست . هر يك مايهء تقوى و گنج هدى و حزب مولى « وَ سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ » بگو ( سبحان : اى تنزيها عمّا يصفونه ) پاك است خداى تعالى از آن چه وى را به آن وصف مىكنند از شريك و انباز و من از مشركان نيستم « وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرى » و نفرستاديم پيش از تو يا محمد به پيغام مگر مردانى از شهرهاى پراكنده . مشركان گفتند خداى تعالى را فرشتگان بسيارند چرا بما فرشتهء نفرستاد تا پيغامبرى بما رساند كه ترا فرستاد اى محمّد حقّ تعالى در جواب ايشان مىفرمايد كه هر پيغمبرى كه پيش از تو بخلق فرستادهايم همه مردانى بودند از شهرها نه از باديهها چرا كه اهل امصار اعقل و اعلم و احكماند . امام انام حسن بصرى رحمة اللّه عليه گفت كه حقّ تعالى پيغمبرى مبعوث نگردانيده است از باديهها و نه از جمله نساء و نه از جنّيان و آنچه اشاعره تجويز نبوّت به نسبت به نساء نمودهاند به اين آيه ممنوعست « أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ » و طواف نمىكنند اين كافران در زمين تا بنگرند عاقبت كار آنان را كه دروغ مىداشته مر پيغمبران را پيش از اينها تا عبرتى از حال ايشان بردارند و سرانجام كار قوم نوح و قوم هود و صالح و شعيب عليهم السّلام مشاهده نمايند « وَ لَدارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا » و هرآينه سراى آن جهانى بهتر مر آنان را كه از شرّ شرك بپرهيزيدند و راست گوى داشتند مر پيغمبران را عليه السّلام « أَ فَلا تَعْقِلُونَ » و پس درنمىيابند كه چنين است .